Basınç ve Basınç Kuvveti Fizik Tyt
Basınç
Birim yüzeye etki eden dik kuvvete basınç denir.
Katılarda Basınç:
Yatay düzlemdeki katılarda basınç kuvveti cismin ağırlığına eşittir.
Katılar üzerilerine uygulanan kuvveti değiştirmeden aynen iletirler.
Sıvılarda Basınç
Sıvılar bulundukları kabın hacmini alır ve temas ettikleri her noktaya basınç uygularlar.
Sabit debide sıvı akıtan musluklar yukarıdaki kapları doldurduklarında tabanlarına etki eden sıvı basınçlarının zamanla değişim grafikleri şekildeki gibi olur.
F: tabana etki eden sıvı basınç kuvveti
Gsıvı: Kap içindeki sıvının ağırlığı
Düşey kesitleri verilen kapların içindeki sıvı ağırlığı ile tabana etki eden sıvı basınç kuvvetleri arasında yukarıdaki
ilişki vardır.
Pistonlu bileşik kaplardır. Pistonların denge konumlarına göre basınç eşitlikleri yukarıdaki gibi olur.
Gaz Basıncı
Açık Hava Basıncı (Po)
Gazlar temas ettikleri her noktaya basınç uygularlar. Soluduğumuz hava bir gaz karışımı olup bir basıncı vardır. Bu basınca açık hava basıncı denir. Barometreyle ölçülür.
Barometrede borudaki sıvının basıncı açık hava basıncı tarafından dengelendiğinden açık hava basıncı
Buna göre barometrede yükseklik (h);
- Açık hava basıncı ile doğru orantılı,
- Sıvının özkütlesiyle ters orantılıdır.
- Borunun kesitine, borunun duruşuna kaptaki sıvı miktarına bağlı değildir.
Akışkanların Basıncı
Akışkanlar (sıvı ve gazlar) basınç farkından dolayı hareket ederler. Basıncın büyük olduğu yerden küçük olduğu yere doğru hareket ederler.
Akışkanın kesitinin azaldığı yerde hızı artar. Hızının arttığı yerde ise basıncı azalır.
Çözümlü Örnek Test Soruları
Konu: Basınç ve Basınç Kuvveti (TYT Fizik)
1. Bir yüzeye etki eden basınç, yüzeye uygulanan kuvvet ve yüzey alanı arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisidir?
A) Basınç, kuvvet ile ters orantılıdır.
B) Basınç, yüzey alanı ile doğru orantılıdır.
C) Basınç, kuvvet ile doğru, yüzey alanı ile ters orantılıdır.
D) Basınç, sadece yüzey alanına bağlıdır.
Çözüm:
Basınç formülü: P = F / A
Burada P basınç, F kuvvet ve A yüzey alanıdır.
Bu formüle göre, basınç kuvvet ile doğru orantılı, yüzey alanı ile ters orantılıdır.
Cevap: C
2. 600 N ağırlığındaki bir cisim, 2 m²’lik bir yüzey üzerinde durmaktadır. Bu cismin yüzeye yaptığı basınç kaç Pascal’dır?
A) 1200
B) 600
C) 300
D) 200
Çözüm:
Basınç formülü: P = F / A
Verilenler:
F = 600 N, A = 2 m²
P = 600 / 2 = 300 Pa
Cevap: C
3. Bir cisim yatay zemine dik duran 4 ayak üzerinde durmaktadır. Eğer cismin her bir ayağının yüzey alanı yarıya düşerse, zemine yaptığı toplam basınç nasıl değişir?
A) Yarıya düşer.
B) Aynı kalır.
C) İki katına çıkar.
D) Dört katına çıkar.
Çözüm:
Basınç formülü P = F / A olduğundan, yüzey alanı azaldığında basınç artar. Eğer ayakların yüzey alanı yarıya düşerse, basınç iki katına çıkar.
Cevap: C
4. Bir sıvının bulunduğu kabın tabanına yaptığı basınç aşağıdaki faktörlerden hangisine bağlı değildir?
A) Sıvının yoğunluğuna
B) Kabın şekline
C) Sıvının yüksekliğine
D) Yer çekimi ivmesine
Çözüm:
Sıvı basıncı formülü: P = h × d × g
Burada h sıvı yüksekliği, d sıvının yoğunluğu, g ise yer çekimi ivmesidir. Bu formüle göre kabın şekli basıncı etkilemez.
Cevap: B
5. Aynı yoğunluktaki iki sıvı, farklı yüksekliklerdeki kaplara dolduruluyor. Birinci kaptaki sıvının yüksekliği h, ikinci kaptaki sıvının yüksekliği 2h’dir. Kapların tabanlarındaki basınç oranı P1 / P2 kaçtır?
A) 1 / 2
B) 2 / 1
C) 1 / 4
D) 4 / 1
Çözüm:
Sıvı basıncı P = h × d × g formülüyle bulunur.
Birinci kap için basınç: P1 = h × d × g
İkinci kap için basınç: P2 = 2h × d × g
Oran: P1 / P2 = (h × d × g) / (2h × d × g) = 1 / 2
Cevap: A
Teşekkürler